ŠTRAJTKULTUR 

Izložba se bavi zemljom kao medijatorom, svedokom i akterom iz translokalne i transistorijske perspektive. Istražuje načine na koje zemlja i imovinski odnosi oblikuju porodične istorije, sećanja, međuljudske odnose i političku imaginaciju. Pitanje kako razumemo zemlju – osporavani pojam koji je neraskidivo povezan sa resursima, režimima svojine i raznim emancipatornim borbama – početna je tačka istraživanja Nevene Delić.

Projekat istražuje odnose prema zemlji, logiku (ne)vlasništva i zemlju kao površinu projekcije i identifikacije u dva pravca: kroz prošlost, posredstvom zemljišnih listova, pronađenog materijala i porodičnih arhiva, a istovremeno kroz promišljanje mogućih budućnosti i ukorenjivanje političke imaginacije u novim načinima poimanja, upravljanja i korišćenja zemlje. Centralni deo izložbe sačinjava prostorna instalacija u formi društvene igre, koja posreduje pojmove zajedničkih dobara, relacionosti, konflikta, i radikalne demokratije, i postavlja pitanje da li čin igranja može da služi kao vežba političke imaginacije.

Radikalna demokratija, prema Šantal Muf, jeste demokratija koja ne nastoji da eliminiše antagonizam, već se na njega oslanja i prepoznaje ga kao nužnost demokratskog sistema. Antagonizam, kao osnovni princip društvene igre, artikuliše se drugačije pri svakom igranju. Igra je poziv da se apstraktna politička teorija sagleda kroz pitanje šta bi ona značila na svakodnevnom nivou. U ovom slučaju, reč je o ideji antagonizma kao sastavnog dela postojanja među drugima, i o njegovom praktikovanju kao svakodnevnom iskustvu. Igra postavlja pitanja: Kako ovaj antagonizam može postati kreativna sila? Da li bi naši demokratski sistemi izgledali drugačije kada bismo imali drugačiji odnos prema zemlji, koji se ne bi zasnivao na vlasništvu i eksploataciji, već na relacionosti i međusobnoj zavisnosti? Sto služi kao materijalna infrastruktura društvenog života, održavajući i posredujući ljudske odnose, što je ujedno i oblik koji instalacija poprima. Polazeći od razumevanja javnog i društvenog kod Hane Arent, u kojem se sto pojavljuje kao česta metafora, on se može razumeti kao mesto okupljanja, nešto što nas istovremeno spaja i razdvaja, mesto pregovora, gostoprimstva i brige. „Štrajtkultur” ukazuje upravo na antagonističku dimenziju igre, borbi za zemlju, i zemljišnih sporova unutar porodica. Reč na nemačkom, koja znači „kultura debate”, bukvalizovana je tako da upućuje na kulturu svađanja, i na agonističko shvatanje zajedničkog života. 

Obuhvatajući različite medije i propratni program, izložba biva aktivirana kao prostor okupljanja i razmene. Otvaranje izložbe biće istovremeno predstavljanje publikacije realizovane kroz saradnju sa Stefanom Jovanovićem / Obala Studio. Diskurzivni program, razvijen kroz saradnju sa Petrom Parčetić i Lukom Jovanovim, otvara pitanje translokalnih, transgeneracijskih i istorijskih perspektiva o zemljištu. 

Petra Parčetić vodiće radionicu zasnovanu na identifikovanju uloge zemljišta u mapiranju načina na koje političke, društvene i ekonomske okolnosti utiču na porodične istorije i odnose. Učesnici su pozvani da ponesu predmet koji odražava lične i porodične istorije diktirane ili posredovane zemljištem. Ovi predmeti postaju polazna tačka za dalje diskusije i međusobnu razmenu iskustava i perspektiva o porodičnim svađama, oblikovanju odnosa i strukturama moći prisutnim u porodicama. 

Luka Jovanov izvodi „Liniju”, participativni performans u kojem se pred publikom postepeno uspostavlja prostorni, a onda posledično i društveni sistem. Polazeći od jednostavne potrebe da se jedna replika izgovori, prenese i podeli, predstava se razvija kao neminovni niz pravila, uloga, predloga, prava i procedura, pri čemu svako novo pravilo nastaje kao odgovor na prethodno proizvedeni problem: u pokušaju da zaštiti učesnike, raspodeli odgovornost i omogući njihovu slobodu, sistem postaje sve složeniji i sve (ne)sposobniji da tu slobodu organizuje. Scensko delovanje oblikovano je tekstovima koji već postoje, predlozima koji su unapred dodeljeni i učestvovanjem u odlukama čije je polje već određeno postojećim pravilima – tako se participacija postepeno pretvara u reprezentaciju, a reprezentacija u administraciju, što dovodi do centralnog pitanja: kako procedura koja treba da omogući zajedničko delovanje počinje da u potpunosti zamenjuje to isto zajedničko delovanje?

Linija u performansu nije unapred zadana granica koju treba preći. Ona nastaje kao posledica zajedničkog delovanja: kao linija govora, linija podele (i prostorne i idejne), linija kojom se definiše pripadanje i/ili linija nasleđivanja odgovornosti. Performans istražuje kako sistemi proizvode saglasnost, kako prisvajaju otpor i kako, pod prividom zaštite i demokratskog učešća, unapred dele i razdvajaju ljude, prostore i uopšte pokušaje slobodnog delovanja.
 

Dramaturg: Bojan Jablanovec; Producentkinja: Špela Trošt; Produkcija: Via Negativa
 

Raspored programa:

23. septembar u 19h – Otvaranje izložbe i prezentacija publikacije 

26. septembar u 12h – Radionica, Petra Parčetić (trajanje: 90 minuta) 

26. septembar u 17h – Štrajtkultur, aktivacija društvene igre i diskusija (trajanje: 90 minuta) 

29. septembar u 18h – Performans „Linija”, Luka Jovanov (trajanje: 60 minuta) 

…

Izložba i program su podržani kroz projekat „Kultura za demokratiju” fondacije Hartefakt.